WES4 | Reality check: 'Een terugblik'

Beste cultuurvrienden,

Het laatste jaar was druk. Er was weinig tijd om te vertragen, laat staan om terug te kijken. En al ben ik wel het type dat vooral vooruitblikt, toch leer je ook veel door af en toe eens over je schouder te kijken. Ik ben dus blij dat deze opdracht me verplicht om te reflecteren op mijn eigen groei in het voorbije jaar.  

Want we zijn inderdaad al een jaar verder. Een jaar verder in deze opleiding, een jaar verder in mijn culturele ontwikkeling.

Gek genoeg was het voor mij een jaar waarin er – door de drukte van de opleiding – net minder tijd was voor cultuur. Toch bleef die een vaste plaats innemen in mijn leven.

Ik lachte me te pletter met Bimdek van Hugo Matthijsen en Welkom ongemak! van Wim Helsen. Ik las en herlas boeken, glom van trots tijdens het klassieke zangoptreden van mijn oudste dochter en verdiepte me in interessante artikels. Ik werd compleet weggeblazen door het optreden van Pommelien Thijs en films als Marty Supreme.  

Ik waagde me zelfs aan de K3-reünie. Is ook dat cultuur, hoor ik je denken? Een jaar geleden had ik die vraag misschien anders beantwoord dan nu. Toen dacht ik bij cultuur spontaan aan boeken, musea, theater en andere meer klassieke kunstvormen. Vandaag merk ik dat mijn blik veel ruimer geworden is. Als je erin slaagt verschillende generaties samen te brengen en een uitverkochte AFAS Dome je liedjes te laten meezingen, dan mag je wat mij betreft op zijn minst spreken van volkscultuur.

Musea, die stonden dit jaar iets minder op mijn persoonlijke cultuuragenda. En dat is eigenlijk doodzonde. Anderzijds belandde ik dankzij deze blog wel in het Jacob Smitsmuseum, een plek waar ik anders waarschijnlijk nooit zou zijn binnengestapt. Dat bezoek heeft me opnieuw doen beseffen hoe vaak we cultuur associëren met grote steden, prestigieuze cultuurhuizen en bekende musea, terwijl cultuur vaak veel dichterbij zit dan we denken. Soms letterlijk om de hoek.

Ook de blogs van mijn medestudenten bleken een onverwachte bron van inspiratie. Grappig hoe zij soms dezelfde boeken lazen, maar er toch een heel andere kijk op hadden. Ik deed ideeën op voor cultuuruitstappen die ondertussen een plaats kregen op die al overvolle to-dolijst. Hun verhalen lieten me zien hoe verschillend mensen cultuur beleven. Wat voor de ene een onvergetelijke ervaring is, laat de ander volledig koud. En net daarin schuilt voor mij de kracht van cultuur: ze nodigt uit tot dialoog.

Sommige blogs deden me ook opnieuw nadenken over een vraag die ik mezelf aan het begin van deze opleiding al stelde: wat is cultuur eigenlijk? Kan een kermis cultuur zijn? Is een muziekfestival cultuur? Waar ligt de grens? En is er überhaupt een grens?

Misschien zit daar wel mijn grootste groei van het voorbije jaar. Niet in de hoeveelheid culturele activiteiten die ik heb ondernomen, maar in de manier waarop mijn blik op cultuur veranderd is.

Dat operabezoek waarover ik het had in mijn eerste reality check? Dat blijft voorlopig onafgevinkt op het lijstje staan. Maar misschien is dat niet eens zo erg. Want ik zie nu scherper in dat cultuur niet alleen zit in wat we consumeren, maar ook in wat ons verbindt, verwondert en aan het denken zet. Want wat is cultuur nog als je die verwondering niet kunt delen?

Cultuur laat zich niet altijd vinden waar je het verwacht. Soms duikt cultuur op in een boek. Soms in een museum. Soms in een blog van een medestudent. Soms in het zangoptreden van mijn dochter. En soms gewoon tussen duizenden volwassenen die luidkeels meezingen met K3.

Een jaar geleden schreef ik dat cultuur overal zit. Vandaag besef ik vooral hoe waar dat eigenlijk is. Culturele groei betekent niet noodzakelijk steeds nieuwe of ‘hogere’ cultuurvormen ontdekken. Soms betekent het vooral met een bredere en meer open blik leren kijken naar wat er rondom je aanwezig is.

Misschien is dat wel de essentie van culturele groei: niet méér zien, maar anders leren kijken. Je moet er - tussen alle drukte door - alleen wel even de tijd voor nemen.

Met zelfreflexieve groet,

Griet