Cultuurevenement 1: 'ExpLositie' - Een uitbarsting van artistiek geweld

Beste vrienden van de cultuur,

Naar aanleiding van de 75e verjaardag van Raymond Minnen loopt er dit najaar een grote overzichtstentoonstelling om deze Molse kunstenaar in de kijker te zetten.

Deze expo prikkelde mijn nieuwsgierigheid, dus trok ik op een vrijdagnamiddag naar de Oude Alma in Mol, klaar om me te laten onderdompelen in de wervelende wereld van Raymond.

Maar eerst: wie is Minnen? Een uitdaging op zich, want de man laat zich niet zomaar in een hokje duwen. Minnen omschrijft zichzelf als neo-dadaïst, haalt zijn inspiratie uit de popart en werkt met een bonte verzameling spullen die hij op rommelmarkten of online op de kop tikt. Als zelfverklaarde 'conservator van het volksgeheugen' blaast hij die vergeten voorwerpen nieuw leven in: hij maakt er afgietsels van en voegt ze samen tot eigenzinnige, soms heerlijk absurdistische sculpturen.

De indruk die deze tentoonstelling op me maakte? Overweldigend. Je wordt bijna letterlijk van je sokken geblazen door de ‘overvloed’ - en dat mag je breed interpreteren. Overdaad aan kleur, overdaad aan verwijzingen, een lawine aan indrukken, een veelheid aan sculpturen waardoor je brein even niet weet waar te beginnen. Je voelt je als bezoeker heen en weer getikt als in een flipperkast: niet wetend waar je eerst moet kijken, niet wetend wat je moet denken. Je ziet kunst en kitsch, religieuze en politieke symbolen, pluchefiguren naast cortenstaal, consumptiegoederen naast zelfportretten. Als je hier onvoorbereid binnenstapt, vraag je je echt even af waar je in 's hemelsnaam beland bent.

Ook ik heb de eerste tien minuten wat rondgeslenterd met de gedachte: ‘Wat moet ik hier nu van vinden? En hoe ga ik hier ooit iets zinnigs over schrijven?’

Het vroeg dus wat tijd om erin te komen. Maar eens je de sleutel tot Raymonds wereld vindt, ontdek je het grotere verhaal achter de schijnbare chaos. Je stapt binnen in een universum dat wars is van systemen, waar alles wat autoriteit is of veel geld heeft stevig tegen de schenen wordt geschopt. Humor is overal aanwezig, soms subtiel, soms heerlijk 'over the top'. Je duikt onder in een absurdistisch universum waarin niets heilig en alles relatief is. Zijn naïeve zelfportretten tonen een kunstenaar die zichzelf met evenveel plezier relativeert als de rest van de wereld. Veel werken lijken op het eerste zicht lichtvoetig, maar geven hun diepere betekenis pas prijs als je er opnieuw naar kijkt. Het is die letterlijke én figuurlijke ‘gelaagdheid’ die me zo enorm aanspreekt in zijn werk.

Wat ik ook sterk apprecieer, is de relevantie van zijn werken. Sommige stukken zijn meer dan veertig jaar oud maar toch - opnieuw - brandend actueel. Door de verwijzingen naar onder meer de Kerk, totalitaire systemen of extreemrechts blijven ze ook vandaag nog relevant. Zijn kunst blijft mee bewegen met de betekenis die je er als toeschouwer aan kan geven, ook al is het werk zelf al decennia onveranderd.

Zo'n overzichtstentoonstelling is natuurlijk hét moment om de rode draad te zoeken in iemands oeuvre. Bij Raymond is die door de veelheid aan stijlen en materialen niet meteen duidelijk. Maar als ik toch een rode draad moet trekken, dan is het de hardnekkig opgestoken middelvinger naar alles wat ‘het systeem’ is. Zijn boodschap? ‘Doe vooral je eigen zin.' Dat anarchistische kantje, dat is voor mij de kern van het werk van Minnen.

Is deze tentoonstelling ook geschikt voor leerlingen? Absoluut, al hangt het wel af van de leeftijd. Voor leerlingen uit de tweede en derde graad is dit een echte aanrader: met wat achtergrond in (kunst)geschiedenis valt er enorm veel te ontdekken en te interpreteren. Maar zelfs kinderen uit de lagere school zullen hun ogen uitkijken. Zij laten zich misschien minder leiden door de diepere lagen, maar wel door de Disneyfiguren, de kleuren en de speelse sculpturen die hen meteen aanspreken.

Eén ding staat vast: of je nu als fan van Minnen buitenstapt of niet, je blijft nooit onbewogen. ‘Een kunstenaar moet geen antwoorden geven, een kunstenaar moet vragen stellen,’ zegt Raymond daar zelf over. Ik ben naar buiten gewandeld met wel honderd vragen, een hoofd vol indrukken en bakken stof tot nadenken. Missie Minnen? Meer dan geslaagd!  

Benieuwd? Scroll dan zeker even naar de fotocollage onderaan dit blogbericht.

Met cultuurMinnende groet

Griet